کیهان دوار طاهری

چرخش کیهان یکی از بنیادی‌ترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین موضوعات در کیهان‌شناسی نظری است که همواره میان دیدگاه‌های کلاسیک و مدل‌های نوین مورد مناقشه بوده است. در سده ی گذشته، مدل‌هایی همچون جهان چرخشی گودل که امکان بسته‌شدن مسیرهای زمانی و حتی سفر در زمان را فراهم می‌کرد و مدل‌های ناهمسان‌گرد بیانچی و کیهان‌های چرخان منطبق با چهارچوب لومتر–تولمن–باندی معرفی شدند. با وجود نوآوری‌های این نظریه ها، هریک با نواقصی روبه‌رو بودند که باعث رد یا محدودشدن پذیرش آنها در جامعه ی علمی شد. در دهه‌های اخیر نیز مدل‌های تازه‌ای همچون جهان اولیه ی دوار شامیر، نظریه ی گرداب کیهانی و مدل‌های پیچشی مطرح شده‌اند که همگی در حال بررسی و آزمون تجربی هستند. به موازات این جریان‌ها، کیهان‌شناسی شعوری با معرفی «مدل کیهان کروی» نظریه‌ای با عنوان «کیهان دوار طاهری» ارائه می‌کند که بر فرضی بنیادین استوار است: کیهان دارای چرخش همه‌محوری است که نه‌تنها بر توزیع و تکامل کهکشان‌ها و خوشه‌های کهکشانی اثر می‌گذارد، بلکه این امر به عنوان اصلی ساختاری، مسیر تحول کل کیهان را تعیین می‌کند.